Daha önce , 30 Ocak 2026 tarihinde ”Kütüphanemdeki Merzifon Kitapları” başlıklı yazımda da belirttiğim gibi, Dünya’ya geldiğim kent olan Merzifon’la ve yaşadığım kent olan Ankara ile ilgili kitapları biriktirmeye devam ediyorum. Bu yazımda Kütüphanemde bulunan Ankara Kitaplarından bahsedeceğim. Belki fazla değil ama, yine de mütevazı bir koleksiyon olduğunu düşünüyorum. Zaman içinde, bulabileceğim eski basım kitapların yanı sıra, yeni yazılanları da koleksiyonuma dahil etmek istiyorum. https://danyalasik.com/2026/01/30/kutuphanemdeki-merzifon-kitaplari/

Aşağıda, koleksiyonumdaki Ankara kitapları hakkında kısa bilgiler vereceğim.

1-ANKARA GEZİ REHBERİ: Galatasaray Lisesi Fransızca, Resim ve Geometri öğretmeni Ernest Mamboury’nin, 1933 yılında Fransızca yazdığı Ankara ve çevresini anlatan bu kitap, ekleri ile birlikte 322 sayfadan oluşuyor. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde, 2014 yılında oluşturulan bir kurul tarafından çevirisi yapılmış ve aynı yıl yayımlanmış. Yedi bölümden oluşan rehber kitapta, Coğrafi, tarımsal ve endüstriyel bilgilerden sonra, tarihsel, demografik, sanatsal bilgilerle birlikte istatiksel bilgilere de yer verilmiş. Kent ve çevresi için güzergâhlar belirtilmiş. Kent içindeki anıtlar ve sit alanlarına ait fotoğraflarla desteklenmiş.

2-ANKARA TARİHİ: Niğde Milletvekili Prof. Avram Galanti’nin 1943 yılında, Ankara’ya geldiğinde, Ankara’nın tarihine ait bir yayın bulamaması üzerine yaptığı bir çalışma. Ankara’nın antik döneminden Kurtuluş Savaşı ve sonrasını anlatan 336 sayfalık bir kitap. Anadolu’da hüküm sürmüş devletler döneminde Ankara anlatılırken, sektörel üretim, camiler, mahalleler, cemaatler ve demografik bilgiler de verilmiş.

3-ANGORA’DAN ANKARA’YA Bir Başkentin Doğuşu (1919-1950): Toulouse Jean-Jaures Üniversitesinde öğretim üyesi olan Jean-François Perouse’un doktora tezidir. Ekleri ile 637 sayfadan oluşan bu kitap, Ankara’nın 1919-1950 yılları arasındaki kentleşmesinin ve sonunda bir başkent kimliği kazanmasının öyküsüdür. Sadece siyasal güç odakları değil, Ankara’nın imarı, kentleşme süreci, nüfus, konut ihtiyacı, imar plânlarına gibi konulara eğilerek Ankara’nın başkente nasıl evrildiğini anlatıyor. Bu çalışma fotoğraf, grafik ve kent plânları ile de desteklenmiş.

4-ANKARA… ANKARA… bir başkentin doğuşu: Bilâl N. Şimşir, bu kitabına Evliya Çelebi’nin Ankara hakkındaki sözleriyle başlamış. Ankara’nın Ulusal Direnişin merkezi olduğu, Başkent adayı Ankara’nın başkent olarak seçiliş süreci, yabancı devletlere elçilikleri için arsa verilmesi, yabancı basında çıkan Ankara ile ilgili haberler, Türk Edebiyatında Ankara ve Ankara ile ilgili şiirler ve türkülerle devam etmiş. Fotoğraf ve belgeler ile desteklenen kitap 954 sayfa olup, ilk basımı 1988 yılında yapılmış. Bendeki 2008 yılındaki genişletilmiş ikinci baskısı.

5-Roma Döneminde Ankyra: Dr. Musa Kadıoğlu, Dr. Kutalmış Görkay ve Prof. Stephen Mitchell’in birlikte kaleme aldıkları kitap 281 sayfa olup, ilk kez 2011 yılında basılmış. Bendeki 2o18 yılındaki ikinci baskısı. Roma dönemi eserleri bakımından, bence Ankara, Roma ile yarışacak düzeydedir. Özellikle, eski Valilik ve eski Maliye Bakanlığı bölgesinde yer altında Roma eserleri yatmaktadır. Bu kitapta, Ankara’daki Roma Hamamı, Augustus Tapınağı, Sütunlu Cadde, Ana Cadde (Cardo Maximus), Roma Tiyatrosu, Julianus Sütunu, Roma Bendi (Bent Deresi üzerinde) gibi Roma eserleri, fotoğraflarıyla birlikte verilmektedir.

6-ANTİK ANKARA: Haluk Sargın’ın bu kitabı Ankara’yı ziyaret edenler olduğu kadar, Ankara’da yaşayanlar için de rehber niteliğindedir. Tarihöncesi dönemden Osmanlı’nın son dönemine kadar olan zaman içinde Ankara ili içindeki antik yapıtlar (Ankara Kalesi, Roma Hamamı, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Gördion Kenti, Midas Tümülüsü, Hacı Bayram Camii, Augustus Tapınağı v.s.) anlatılmaktadır. 193 sayfadan oluşan bu kitap, 2012 yılı basımıdır.

7-Ankara Roma ve Bizans Dönemi Arkeoloji Mirası: Koç Üniversitesi ve Vekam’ın işbirliği ile 2003’te yayımlanan Urs Peschlow’un 456 sayfalık kitabı, adından da anlaşılacağı üzere, Ankara’daki Roma ve Bizans dönemi arkeolojik yapıları anlatmaktadır. Ankara Kalesi, Tiyatro, Hamamlar, Cardo Maximus, Augustus Tapınağı, Sokak ve Portikolar, Aziz Klemens Kilisesi, Mezar ve Nekropoller v.s..

8-XVII. YÜZYILDA ANKARA: Hülya Taş, 2014 yılında yayımlanmış 278 sayfalık bu eserinde, bir Osmanlı kentinde; insanların zamanı ve mekânı nasıl kullandıklarını, kent merkezi ile çevresinin etkileşimlerini, kamusal ve özel alanlarda hayatın nasıl aktığını Ankara özelinde anlatmış.

9-ÇANKAYA: Gazeteci kimliği ile, Falih Rıfkı Atay’ın, 1923-1938 yılları arasında Mustafa Kemal Atatürk’ün yanında tanık olduğu, ya da Atatürk’ten dinlediklerini anlatan 2014’te basımı yapılmış, 576 sayfalık bir kitap. İlk basım yılı 1968. Bu kitapta, özellikle Ankara kent plânını hazırlayan Yansen’le (Jansen’le Atatürk arasındaki görüşmeler, bunların Ankara’ya yansıması, Atatürk bağlamında Ankara’nın sosyal yaşamı, yeşillendirilmesi v.b. hususlar anlatılmaktadır.

10-Bizim ANKARA: 45 Ankaralı yazar bir araya geldik ve on başlık altında Ankara’nın çeşitli yönlerini anlatmaya çalıştık, 304 sayfalık, 2023 basım tarihli bu kitapta. Ben, Tarih başlığı altında, Ankara’nın Kale çevresindeki Tarihi Hanlarını yazdım. Kitabın editörlüğünü Timur Özkan üstlendi.

11-ATATÜRK ORMAN ÇİFTLİĞİ’NİN TARİHİ: Birinci baskısı 2006, genişletilmiş ikinci baskısı 2025 olan 199 sayfalık kitabın yazarı Prof. D. İzzet Öztoprak. Bu kitapta, arazilerin Atatürk tarafından satın alınışı, arazi üzerindeki çiftlik binaları, ağaçlandırma hayvan barınakları, makine parkı, hayvan nüfusu, bitkisel ve hayvansal üretim faaliyetleri ile süt, şarap ve bira gibi endüstriyel faaliyetler yazılı belgeler ve fotoğraflar eşliğinde anlatılmaktadır.

12-İpek Yolundaki Derbent Elmadağ Şehrengizi: Ankara Kalesi Atpazarı Sokak üzerinde Emin Antik’in sahibi, sevgili dostum İbrahim Terzioğlu’nun kaleme aldığı Elmadağ Şehrengizi adlı yayın, ekleri hariç, 404 sayfadan oluşmakta olup, Elmadağ’ın özelliklerini ve güzelliklerini anlatmakta, yaşanmışlıkları hikâye etmektedir.

13-Haritalarda Ankara: Ankara haritaları koleksiyoncusu, sevgili dostum Gökçe Günel’in Harita Genel Komutanlığı ve Vekam arşivlerinden de faydalanarak, 64 harita ve 5 hava fotoğrafını bir araya getirdiği, 2017 yılında basılmış, 79 sayfalık bir yayındır. Kronolojik sıraya konulan haritalar, harita yapma teknikleri farklı olsa da, Ankara’nın zaman içinde gösterdiği değişikliği yansıtması bakımdan önemlidir. Bir anlamda, Ankara’nın hafızasıdır.

14-ÇEVRESİNİ ARAYAN ANKARA: Sevgili arkadaşım, Gazi Üniversitesi’nde birlikte görev yaptığım, sevgili arkadaşım Prof. Dr. Mehmet Tunçer’in Ankara’nın plansız gelişmesine eleştirel bakış açısıyla, çeşitli tarihlerde yazdığı makalelerini bir araya getirdiği bir yayın.294 sayfa ve 2015 yılı basımlı.

15-Güzel Şehir İlkeleri: Sevgili arkadaşım Prof. Dr. Mehmet Tunçer’in ”Güzel Şehir İlkeleri” kapsamında ele aldığı Roma ve Ankara kentlerinin karşılaştırılması. 282 sayfalık bu yayın 2022 yılı basımı.

16-CADDE ANAFARTALAR: Yavuz İşçen; 2015 yılında yayımlanmış, 79 sayfalık, bu kitabında Cumhuriyetin ilk yıllarında Macarların yaptıkları binalar, alışveriş, yeme-içme temelli bir cadde ve insanların piyasa yaptıkları bir promenad olarak Ankara’nın cazibe merkezi olan Anafartalar Caddesini fotoğraflarla birlikte anlatmaktadır.

17-CUMHURİYET ÖNCESİ ANKARA’DA CAMİ VE MESCİTLER: Ankara’da Selçuklu, Ahi Cumhuriyeti ve Osmanlı döneminden 55 cami ve mescidi, 2019 yılında basılmış 209 sayfalık kitabında toplamış Yavuz İşçen ve her biri için fotoğraflarıyla birlikte bilgiler vermiş.

18-Yenişehir’de Bir Öğle Vakti: Sevgi Soysal, önce devrilen bir kavağın hikâyesini yazar. Sonra bu hikâyesinden Doğan, Ali ve Olcay arasındaki arkadaşlık ve sevgililik ilişkileri ile bu karakterlerin aileleriyle olan ilişkilerini anlatır ve mekân olarak, Ankara’nın eski bölgesine eklemlenmiş Yenişehir bölgesini kullanır ve buranın bir fotoğrafını çeker. Bu fotoğrafta; Büyük Mağaza, Goralı Sandviç, ABC, Gima, Piknik, Tezkan Mağazası, Sandviç, Büyük Sinema, Amerikan Pazarı vardır. 272 sayfalık kitabın ilk baskısı Bilgi Yayınevi 1973 (9 baskı yapmış). Bendeki İletişim Yayınlarının 2025 yılındaki 25. baskısı.

19-Üç Kız Kardeşin Eski Ankara Anıları SANDVİÇ NESİL: Cumhuriyetin ilk on beş yılı içinde dünyaya gelmiş, Cumhuriyet’in ikinci neslinden olan üç kız kardeş Prof. Dr. Siber Göksel (Anıl), Rezzan Kellecioğlu (Anıl) ve Bilgü Taşlıca (Anıl) Ankara’nın Hacı Bayram semtindeki çocukluklarını, katıldıkları düğün ve hamamları, oynadıkları oyunları, Yenişehir semtindeki gençlik yıllarını, kılık ve kıyafetleri, Çankaya’daki bağlarını, eski ile yeni ve ana ile baba arasında sıkışmaları nedeniyle kendilerini ”Sandviç Nesil” olarak adlandırdıklarını anlatıyorlar ve Ankara ile ilgili o döneme ait bilgiler veriyorlar. Fotoğraflarla da desteklenen ve 16o sayfadan oluşan bu anı kitabı, 2014 yılında basılmış.

20-ANKARA DİYE İNSANLAR VARDIR: Devlet Planlama Teşkilatı’nda (DPT) çalışma arkadaşım Sevgili Ülkü Türk Güven’in kızı, Ankara’yı yuva bilen Bige Güven Kızılay; Cumhuriyetin ilk yıllarındaki Ankara’yı anlatarak giriş yaptıktan sonra, dünyaya gözlerini açtığı, çocukluğunu ve gençliğini yaşadığı Ankara’da Anıtkabir, Mebusevleri, Kızılay, Meşrutiyet ve Tunalı Hilmi Caddeleri, Kavaklıdere Sineması, Büklüm Sokak, Tarhan Kitabevi, Tansel Plâk, TED Koleji ve ODTÜ, Goralı Sandviç, Piknik, Flamingo Pastanesi, Gençlik Parkı, Atatürk Orman Çiftliği anılarını anlatıyor, 2024 yılında basılan 373 sayfalık kitabında.

21-HÜLASA: Ankaralı Gezginler Grubunun da üyesi olan Düş (Diş) Hekimi Yalçın Ergir’e, Sevgili Prof. Dr. Aykut Mısırlıgil hayatta olsaydı, ”Grand Voyager” diye hitap ederdi, herhalde. Bir bakarsınız İskoçya’da, Afyon’da, Konya’da bisiklet sürüyor ya da Ilgaz Dağlarında Hacet Tepesinde (Hacettepe Üniversitesi anısına), bir bakarsınız bisikletine atlamış Orta Avrupa’yı turluyor. Ya da Ankara içinde, sokak sokak dolaşıyor. Bu kitabında Piknik’i, Ulus bölgesini, Cihan Sokak ve çevresini, Posta Caddesini, Ankara Palas’ı, Büyük Sinema’yı masalsı bir dille anlatıyor, 199 sayfada. Kitap, 2019 yılında basılmış.

22-Sabahattin Ali’nin Ankara’daki İzleri: Tolga Aydoğan’ın bir kitabı Orhan Veli’nin İzleri, Diğeri de Sabahattin Ali’nin İzleri. Orhan Veli’nin İzleri, henüz, kütüphanemde yok. Sabahattin Ali Ulus’ta Maarif Vekâleti’nde (Darülmuallimin) çalışmış. Posta (Şehit Teğmen Kalmaz) Caddesi ile Sanayi Caddesi köşesinde Maarif Vekâletine bağlı Tercüme Bürosunda çalışırken Posta Caddesindeki Yeni Hayat (Kürdün Meyhanesi), Şükran Lokantası ve Karpiç devam ettiği yerler. Çiftlik Merkez Lokantası da öyle. Ulus’ta İstanbul Pastanesi, Kızılay’da Özen Pastanesi (Atatürk Bulvarından İzmir Caddesine girişte), Kızılay’da Kutlu Pastanesi (T. İş Bankası’nın bulunduğu yer). Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğrenciliğini II. Evkaf (Küçük Tiyatro’nun bulunduğu bina) Apartmanında yapmış. Bugünkü Büyük Çarşının olduğu yerdeki Vardar Apartmanında yapılan Edebiyat toplantılarına katılmış. Bekârken kaldığı Anafartalar Caddesinde Çocuk Esirgeme Kurumu’nun bitişiğindeki Ankara Sıhhat Yurdu. Evlendikten sonra, Işıklar Caddesi yakınındaki (muhtemelen Hisar Parkı Caddesi tarafında) Firuzağa Sokakta Menekşe Apartmanında, Karanfil Sokakta Adalar Apartmanında oturmuş. Haşet (Hachette) ve Akba kitabevleri de gittiği yerler arasında. Sabahattin Ali, Ankara’da o kadar çok iz bırakmış ki, Tolga Aydoğan, bütün bunları, ekleri ile birlikte 395 sayfaya ancak sığdırmış.

23-Hani Ankara Hangi Ankara?: Savaş Sönmez, 2017 basımlı, 201 sayfalık bu kitabında çeşitli gazete ve dergilerinde Ankara’nın tarihinden, dokusundan şahsiyetlerinden, özellikli binalarından bazı kesitler sunuyor.

24-Ankara’nın Duygusal Tarihi: Hakan Kaynar, bir kentin fiziksel yapısının yanı sıra, Ankara’ya gelenlerin ve Ankara’dan ayrılanların, bu kent için duyumsadıklarını ele alarak Ankara’yı anlamaya çalışmış. 2025 basımı kitap, 132 sayfadır.

25-Ankara Örneğinde Ağızların Belgelenmesi: Türk Dil Kurumu yayını olarak 2013 yılında basılmış. 167 sayfalık kitabın başlangıcında, yazarı Nurettin Demir tarafından ”Ağızlar ve Kullanım Alanları” ile ilgili genel bilgiler, sonrasında, Ankara ve ilçelerinde, arkadaşları ile birlikte yapılan derlemelerden örnekler verilmiş.

Buraya kadar Ankara ile ilgili 25 kitabı tanıtmaya çalıştım. Ankara üzerine çok sayıda kitap olunca, haliyle, blog yazımın da uzun olduğunun farkındayım. Bu nedenle, diğer yayınların sadece adlarını vereceğim.

Edebiyat Coğrafyasında Seyahat: Timur Özkan,2024, 131 sayfa.

Türkiye’nin Edebiyat Coğrafyasında Seyahat: Timur Özkan,2025, 235 sayfa.

BAŞKENTİN AKŞAM GAZETESİ Ankara Akşam Haberleri 1939-1952: Editörler Güven Dinçer ve Timur Özkan, 2024, 144 sayfa

Bir Zamanlar ANKARA: Ankara Büyükşehir Belediyesi.

ANKARA KALESİ KORUMA GELİŞTİRME İMAR PLANI PROJESİ: Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve Altındağ Belediyesi, 1987, 285 sayfa.

Ankaralı Bulmacalar: Savaş Sönmez, 2016, 359 sayfa.

Ankara ile ilgili tüm yayınlara sahip olmam mümkün değil. Bazı yayınlar piyasada kalmamış. Yeni baskıları da mümkün değil. Bir de Kebikeç gibi süreli yayınlar var, ama bunlar da kütüphanemde bulunmuyor. Amacım, kendi kütüphane özelimde, Ankara ile ilgili yayınları toplu olarak siz dostlarımın bilgisine sunmaktı.

Bir başka yazımda buluşmak üzere, esen kalın, sevgili dostlar.

GÖRSELLER: https://photos.app.goo.gl/NXTXjJ2CyhTwwasC8